ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ;

 

ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ;

Δικαιούται ο εργαζόμενος μισθό και ένσημα; Πόσο μπορεί να διαρκέσει; Μπορεί ο εργοδότης να τον απασχολεί αδήλωτο με τη δικαιολογία της δοκιμής;

Πολλοί εργαζόμενοι, ιδιαίτερα όταν αναζητούν την πρώτη τους εργασία ή αλλάζουν εργοδότη, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια γνώριμη φράση: «Έλα να δουλέψεις μερικές ημέρες δοκιμαστικά και μετά βλέπουμε». Άλλες φορές ο εργοδότης ζητά από τον εργαζόμενο να εργαστεί για λίγες ημέρες χωρίς ένσημα, χωρίς κανονική πρόσληψη ή ακόμη και χωρίς αμοιβή, επικαλούμενος ότι πρέπει πρώτα να διαπιστώσει αν ο εργαζόμενος είναι κατάλληλος για τη θέση.

Τι προβλέπει όμως πραγματικά η ελληνική εργατική νομοθεσία;

Η δοκιμαστική περίοδος αποτελεί νόμιμη δυνατότητα, αλλά δεν είναι μια περίοδος κατά την οποία ο εργαζόμενος χάνει τα δικαιώματά του. Δεν αποτελεί εξαίρεση από την εργατική νομοθεσία ούτε δίνει στον εργοδότη το δικαίωμα να χρησιμοποιεί δωρεάν εργατικά χέρια.

1. Πότε θεωρείται μια εργασία δοκιμαστική;

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Π.Δ. 62/2025, που περιλαμβάνει τον ισχύοντα Κώδικα Εργατικού Δικαίου, ο εργοδότης μπορεί, κατά τη σύναψη σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου, να συμφωνήσει με τον εργαζόμενο δοκιμαστική περίοδο. Αυτό σημαίνει ότι η δοκιμαστική περίοδος πρέπει να αποτελεί συμφωνημένο όρο της εργασιακής σχέσης και όχι μια αυθαίρετη δικαιολογία που επικαλείται εκ των υστέρων ο εργοδότης. Σκοπός της είναι να διαπιστωθεί αν ο εργαζόμενος ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της συγκεκριμένης θέσης και αν η συνεργασία μπορεί να συνεχιστεί.

2. Πόσο χρονικό διάστημα μπορεί να διαρκέσει;

Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα χρονικά όρια: 

Για συμβάσεις αορίστου χρόνου:

Η δοκιμαστική περίοδος μπορεί να συμφωνηθεί για διάστημα έως έξι (6) μήνες.

Για συμβάσεις ορισμένου χρόνου:

Η δοκιμαστική περίοδος πρέπει να είναι ανάλογη με τη συνολική διάρκεια της σύμβασης και δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα τέταρτο (1/4) της συνολικής διάρκειας απασχόλησης, με ανώτατο όριο τους έξι (6) μήνες.

Για παράδειγμα:

- Σύμβαση 4 μηνών: δοκιμαστική περίοδος έως 1 μήνα.

- Σύμβαση 8 μηνών: δοκιμαστική περίοδος έως 2 μήνες.

- Σύμβαση 12 μηνών: δοκιμαστική περίοδος έως 3 μήνες.

Επιπλέον, εάν ανανεωθεί σύμβαση ορισμένου χρόνου για την ίδια θέση και τα ίδια καθήκοντα, δεν επιτρέπεται να συμφωνηθεί νέα δοκιμαστική περίοδος.

3. Πρέπει να πληρώνεται ο εργαζόμενος κατά τη δοκιμαστική περίοδο;

ΝΑΙ. Ο εργαζόμενος δικαιούται κανονικά αμοιβή. Η δοκιμαστική περίοδος δεν σημαίνει εθελοντική εργασία ούτε δωρεάν παροχή υπηρεσιών. Από τη στιγμή που ο εργαζόμενος παρέχει εξαρτημένη εργασία, υπό τις οδηγίες και τον έλεγχο του εργοδότη, δικαιούται τις νόμιμες αποδοχές που αντιστοιχούν στην εργασία του. Εφαρμόζονται οι προβλεπόμενοι κατώτατοι μισθοί και ημερομίσθια, καθώς και οι αντίστοιχες προσαυξήσεις όπου προβλέπονται. Ο εργοδότης δεν μπορεί να επικαλεστεί ότι ο εργαζόμενος βρίσκεται σε δοκιμή για να αρνηθεί την πληρωμή του.

4. Πρέπει να είναι δηλωμένος στην ΕΡΓΑΝΗ;

ΝΑΙ. Η πρόσληψη πρέπει να δηλωθεί πριν από την ανάληψη εργασίας.Η δοκιμαστική περίοδος δεν αποτελεί λόγο εξαίρεσης από την υποχρέωση δήλωσης της εργασιακής σχέσης. Ο εργοδότης οφείλει να ακολουθήσει την προβλεπόμενη διαδικασία αναγγελίας πρόσληψης και να καταχωρίσει τους όρους της απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της δοκιμαστικής περιόδου, εφόσον έχει συμφωνηθεί. Ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει ποιος είναι ο εργοδότης του, ποια είναι η ειδικότητά του, πότε ξεκινά η εργασία του, ποιο είναι το ωράριό του και ποιες αποδοχές δικαιούται. Δεν υπάρχει νόμιμη κατηγορία εργαζομένου που μπορεί να απασχολείται κανονικά για ημέρες ή εβδομάδες χωρίς δήλωση επειδή δήθεν «δοκιμάζεται».

5. Δικαιούται ένσημα και ασφαλιστική κάλυψη;

ΝΑΙ. Η ασφάλιση ξεκινά από την πρώτη ημέρα πραγματικής απασχόλησης. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να ασφαλίζει τον εργαζόμενο για την εργασία που παρέχει και να δηλώνει τις αντίστοιχες αποδοχές και ασφαλιστικές εισφορές στον e-ΕΦΚΑ. Αυτό ισχύει και όταν ο εργαζόμενος βρίσκεται σε νόμιμα συμφωνημένη δοκιμαστική περίοδο. Δεν επιτρέπεται να του λένε ότι θα αποκτήσει ένσημα μετά τη συμπλήρωση της δοκιμής ή όταν αποφασίσει ο εργοδότης να τον κρατήσει. Η ασφάλιση δεν είναι προαιρετική παροχή του εργοδότη. Είναι νόμιμη υποχρέωση.

6. Τι δικαιώματα έχει ο εργαζόμενος κατά τη δοκιμαστική περίοδο;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι. Η δοκιμαστική περίοδος δεν καταργεί τα εργασιακά δικαιώματα. Κατά τη διάρκειά της εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι προστατευτικές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.

Ο εργαζόμενος δικαιούται, μεταξύ άλλων:

- Νόμιμη αμοιβή για την εργασία του.

- Ασφαλιστική κάλυψη και ένσημα.

- Τήρηση του νόμιμου ωραρίου και πληρωμή της πρόσθετης εργασίας και των υπερωριών όπου προβλέπεται.

- Τήρηση των κανόνων υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας.

- Αναλογική άδεια και τις αντίστοιχες νόμιμες αποδοχές.

- Τις αναλογίες των δώρων εορτών και του επιδόματος αδείας που δικαιούται.

- Προστασία από διακρίσεις και παράνομες ή καταχρηστικές πρακτικές.

Με απλά λόγια, ο εργαζόμενος δεν είναι εργαζόμενος δεύτερης κατηγορίας επειδή βρίσκεται σε δοκιμή.

7. Μπορεί ο εργοδότης να διακόψει τη συνεργασία κατά τη δοκιμαστική περίοδο;

Η νομοθεσία προβλέπει ότι, εάν ο εργοδότης κρίνει ότι η δοκιμαστική υπηρεσία δεν ήταν επιτυχής, η σύμβαση υπό δοκιμή λύεται αυτοδικαίως. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο εργοδότης μπορεί να παραβιάζει οποιαδήποτε άλλη προστατευτική διάταξη. Η λύση της εργασιακής σχέσης δεν επιτρέπεται να αποτελεί πρόσχημα για διακρίσεις, αντίποινα, παραβίαση ειδικών προστατευτικών διατάξεων ή καταστρατήγηση των δικαιωμάτων του εργαζομένου. Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος που έχει ήδη εργαστεί ο εργαζόμενος υπολογίζεται ως χρόνος εργασίας για τα δικαιώματα που έχουν δημιουργηθεί μέχρι τη λύση της σύμβασης. Επομένως, ο εργοδότης δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι επειδή δεν κράτησε τον εργαζόμενο μετά τη δοκιμή, δεν του οφείλει τις αποδοχές και τα δικαιώματα που έχουν ήδη δημιουργηθεί.

8. Τι γίνεται αν ο εργαζόμενος απουσιάσει λόγω ασθένειας;

Εάν η εργασιακή σχέση ανασταλεί κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου, για οποιονδήποτε λόγο, η διάρκειά της παρατείνεται αναλόγως. Αυτό σημαίνει ότι το διάστημα της αναστολής δεν προσμετράται ως χρόνος δοκιμής με τον ίδιο τρόπο όπως οι ημέρες πραγματικής συνέχισης της εργασιακής σχέσης.

9. Τι πρέπει να προσέχει ο εργαζόμενος;

Πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία, ο εργαζόμενος πρέπει να ελέγχει:

1. Εάν έχει δηλωθεί κανονικά η πρόσληψή του.

2. Εάν έχει συμφωνηθεί και καταγραφεί η δοκιμαστική περίοδος.

3. Ποιος είναι ο συμφωνημένος μισθός ή το ημερομίσθιό του.

4. Ποιο είναι το ωράριο και η ειδικότητά του.

5. Εάν ασφαλίζεται από την πρώτη ημέρα.

6. Εάν λαμβάνει αποδεικτικό μισθοδοσίας και μπορεί να ελέγχει τα ένσημά του.

Εάν διαπιστώσει παραβάσεις, μπορεί να απευθυνθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας ή στο εργατικό σωματείο του για ενημέρωση και υποστήριξη.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ 4Ε

Η δοκιμαστική περίοδος είναι ένας νόμιμος θεσμός αξιολόγησης της εργασιακής συνεργασίας. Δεν είναι όμως ένα παραθυράκι για ανασφάλιστη εργασία, απλήρωτη απασχόληση και αυθαίρετη μεταχείριση των εργαζομένων.

Κανένας εργαζόμενος δεν πρέπει να αισθάνεται υποχρεωμένος να δεχτεί να εργαστεί χωρίς μισθό, χωρίς ένσημα και χωρίς νόμιμη δήλωση, επειδή φοβάται ότι διαφορετικά δεν θα προσληφθεί. Η ενημέρωση είναι δύναμη. Η γνώση των δικαιωμάτων μας είναι το πρώτο βήμα για την προστασία τους.

Το Εργατικό Σωματείο 4Ε καλεί κάθε εργαζόμενο να γνωρίζει τα δικαιώματά του, να μην αποδέχεται την καταστρατήγησή τους και να απευθύνεται στο σωματείο για κάθε εργασιακό ζήτημα.

Η εργασία έχει αξία. Ο εργαζόμενος έχει δικαιώματα από την πρώτη ημέρα.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ 4Ε

ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΑΔΟΣ